Diyabet, dünya genelinde milyonlarca insanı etkileyen önemli sağlık sorunları arasında yer alırken, hastalıkla mücadelede erken tanı, doğru tedavi ve yaşam alışkanlıklarının değiştirilmesi büyük önem taşıyor. 14 Kasım Dünya Diyabet Günü kapsamında bu yılın teması, "Diyabeti Erken Fark Et, Hemen Harekete Geç!" olarak belirlendi. Uzmanlar, diyabetin erken teşhis edilmesinin hastalığa bağlı ciddi sağlık sorunlarının önüne geçilmesinde hayati rol oynadığını vurguladı.
DÜNYADA 589 MİLYON KİŞİ DİYABETLE YAŞIYOR
Diyabet, vücudun yeterli insülin üretememesi veya üretilen insülini etkili şekilde kullanamaması sonucu kandaki şeker seviyesinin yükselmesiyle ortaya çıkıyor. Tip 1, Tip 2 ve gebelik diyabeti olmak üzere üç temel türü bulunan hastalık, kontrol altına alınmadığında kalp, böbrek, göz ve sinir sistemi başta olmak üzere birçok organı etkileyebiliyor.
Uluslararası Diyabet Federasyonu verilerine göre dünyada 589 milyon yetişkin diyabetle yaşıyor. Diyabetli her 10 kişiden 4'ü ise hastalığının farkında değil. Türkiye'de yaklaşık 10 milyon yetişkinin diyabet hastası olduğu tahmin edilirken, diyabet tanısı bulunan çocuk sayısının 30 bin civarında olduğu belirtiliyor.
ÇOCUKLARDAKİ BELİRTİLER HAYATİ ÖNEM TAŞIYOR
Özellikle çocuklarda görülen Tip 1 diyabetin belirtilerinin erken fark edilmesi hayati önem taşıyor. Bağışıklık sisteminin pankreasta insülin üreten hücrelere saldırması sonucu gelişen Tip 1 diyabet, çocuğun beslenmesinden veya ailesinin hatasından kaynaklanmıyor.
Çocuklarda aşırı su tüketimi, sık idrara çıkma, açıklanamayan kilo kaybı, halsizlik ve bulanık görme hastalığın önemli belirtileri arasında bulunuyor. Bu şikâyetleri fark eden ailelerin vakit kaybetmeden sağlık kuruluşlarına başvurması gerekiyor. Belirtilere kusma, karın ağrısı, hızlı ve derin nefes alma ya da uykuya eğilim eşlik etmesi durumunda ise acil servise başvurulması hayati önem taşıyor.
TİP 2 DİYABET YILLARCA FARK EDİLMEYEBİLİYOR
Diyabet vakalarının yüzde 90'ından fazlasını oluşturan Tip 2 diyabet ise çoğu zaman belirgin belirtiler vermeden ilerliyor. Fazla kilo, obezite, hareketsiz yaşam, sağlıksız beslenme, ailede diyabet öyküsü ve ileri yaş hastalığın başlıca risk faktörleri arasında yer alıyor.
Uzmanlar, risk grubundaki vatandaşların herhangi bir belirti beklemeden aile hekimlerine başvurarak kan şekeri ölçümü yaptırmalarını öneriyor. Sağlıklı beslenme, düzenli fiziksel aktivite, ideal vücut ağırlığının korunması ve tütün ürünlerinden uzak durulması Tip 2 diyabetin önlenmesine veya geciktirilmesine katkı sağlıyor.
AİLE HEKİMLERİNDEN MİLYONLARCA TARAMA
Diyabetle mücadelede erken tanı ve düzenli takip için aile hekimlikleri de önemli görev üstleniyor. Sağlık Bakanlığı tarafından geliştirilen Hastalık Yönetim Platformu aracılığıyla vatandaşlara diyabet taramaları yapılıyor, tanı alan hastaların tedavi ve takip süreçleri yürütülüyor.
Paylaşılan bilgilere göre aile hekimleri, 2026 yılında 9,6 milyon diyabet taraması gerçekleştirdi. Bu taramalar sonucunda 376 bin kişiye diyabet tanısı konularak düzenli takipleri başlatıldı. Aynı dönemde diyabet tanısı bulunan vatandaşlara yönelik 8,2 milyon izlem işlemi gerçekleştirildi.
UZMANLARDAN VATANDAŞLARA ÇAĞRI
Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Uzm. Dr. Banu Ertürk, 14 Kasım Dünya Diyabet Günü dolayısıyla vatandaşlara erken tanı ve düzenli kontrol çağrısında bulundu. Diyabet taramalarının yaptırılması, hastalık belirtilerinin dikkate alınması, sağlıklı beslenme ve fiziksel aktivitenin günlük yaşamın bir parçası hâline getirilmesi gerektiğine dikkat çekilirken, diyabet tanısı alan vatandaşların tedavi ve kontrollerini aksatmaması gerektiği hatırlatıldı.
Uzmanlar, uygun tedavi, bilinçli beslenme, düzenli egzersiz ve doğru takip sayesinde diyabetli bireylerin sağlıklı ve uzun bir yaşam sürdürebileceğini vurguluyor. Unutmayın: Diyabeti erken fark etmek, olası sağlık sorunlarının önüne geçmek için atılacak en önemli adımlardan biri.
