Bir zamanlar her şehrin kendine özgü bir gazozu vardı…
Bugün raflarda büyük markaların hâkim olduğu içecek dünyasında, geçmişte Anadolu'nun pek çok kentinde küçük imalathanelerde üretilen yerel gazozlar, şehirlerin günlük yaşamının ayrılmaz bir parçasıydı.
Bilecik'in Gölpazarı ilçesi de bu unutulmaya yüz tutan gazoz kültürünün izlerini taşıyan yerlerden biriydi.
Osmanlı döneminde evlerde hazırlanan şurup ve şerbetlerin yerini zamanla gazoz almaya başladı. Türkiye'de gazoz üretiminin 1908'lerden itibaren yaygınlaşmasıyla birlikte, özellikle Cumhuriyet döneminde Anadolu'nun birçok şehrinde yerel gazoz markaları ortaya çıktı.
1960'lı yıllarda Türkiye'de yaklaşık bin civarında yerel gazoz markasının bulunduğu aktarılırken, bu markaların her biri üretildiği şehrin ve ilçenin kendine özgü bir tadını taşıyordu.
İşte bu yerel lezzetlerden biri de Gölpazarı'nın Çınaraltı Gazozu…
Çınaraltı Gazozu'nun hikâyesi, Gölpazarı'nın Reşadiye Mahallesi'nde 1970'li yıllarda kahvecilik yapan merhum Orhan Yavuz'un aktardığı bilgilerle günümüze kadar ulaşıyor.
Bugün belki bir şişesine, bir gazoz kapağına ya da eski bir reklamına rastlamak bile mümkün değil. Ancak adı, Gölpazarı'nın geçmişini hatırlayanların hafızasında yaşamaya devam ediyor.
O yıllarda bir gazoz yalnızca serinlemek için içilen bir içecek değildi.
Kahvehanelerde sohbetlerin yanında açılır, yaz sıcağında çocukların elinde dolaşır, bayramlarda sofralara konur, mahallenin bakkalında soğuk suyun içinde beklerdi.
Her ilçenin, her şehrin kendi gazozunun bulunması da bu kültürü daha özel hale getiriyordu.
Ancak 1980'li yıllardan sonra değişen tüketim alışkanlıkları ve küresel içecek markalarının Anadolu pazarında giderek daha fazla yer edinmesiyle birlikte yerel gazoz üreticileri birer birer faaliyetlerini sonlandırdı.
Çınaraltı Gazozu da zaman içerisinde bu unutulan markalar arasındaki yerini aldı.
Bugün Gölpazarı'nda belki Çınaraltı Gazozu'nun sesini çıkaran gazoz kapağını açan kimse yok.
Ama adı hâlâ bir yerlerde yaşıyor.
Bir kahvehanede anlatılan eski bir sohbetin içinde…
Bir yaşlının çocukluk hatırasında…
Ve geçmişten bugüne taşınan birkaç cümlede…
Bilecik Kent Belleği Arşivi'nden Gölpazarı'nın unutulmaya yüz tutmuş bir lezzetine küçük bir selam:
Bir zamanlar her şehrin gazozu vardı. Kimi şişesiyle, kimi tadıyla, kimi de sadece adıyla hafızalarda kaldı.
Çınaraltı Gazozu da Gölpazarı'nın gazozlu geçmişinden bugüne kalan tatlı bir hatıra…
