Her yıl Mart ayının ikinci Perşembe günü kutlanan Dünya Böbrek Günü, bu yıl “Bizim Böbreklerimiz, Bizim Gezegenimiz: Sağlıklı Çevre ile Sağlıklı Böbrekler” temasıyla 12 Mart 2026 tarihinde tüm dünyada ve ülkemizde çeşitli etkinliklerle anılacak.
Bilecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nden Dr. Eray Erdem, böbrek sağlığının yalnızca bireysel önlemlerle değil, çevrenin korunması ve sürdürülebilir yaşam koşullarıyla doğrudan ilişkili olduğunu vurguladı. “Temiz suya erişim, hava kirliliğinin azaltılması ve sağlıklı besin zinciri, böbrek sağlığının korunmasında temel unsurlar arasında yer alıyor” dedi.
Böbrek hastalıkları ciddi bir halk sağlığı sorunu
Dünya genelinde yaklaşık 850 milyon kişi böbrek hastalıklarından etkileniyor ve her yıl yaklaşık 11 milyon kişi bu nedenle hayatını kaybediyor. Kronik Böbrek Hastalığı (KBH), erken dönemde tanı ve tedavi edilmezse son dönem böbrek yetmezliğine, kalp-damar hastalıklarına ve hipertansiyona yol açabiliyor. Türkiye’de ise her 6-7 erişkinden biri farklı evrelerde KBH taşıyor. 2024 yılı verilerine göre ülkemizdeki ölümlerin %3,2’si böbrek yetmezliği kaynaklı.
Çevre sağlığı böbrek sağlığının temelidir
İklim değişikliği, çevre kirliliği ve sağlıksız kentleşme gibi etkenler, böbrek hastalıkları riskini artırıyor. Dr. Erdem, “Kirli suya maruziyet, hava kirliliği ve sağlıksız yaşam koşulları böbrekler üzerinde uzun vadeli olumsuz etkilere yol açıyor. Bu nedenle böbrek sağlığının korunması, bireysel önlemlerle birlikte çevrenin korunmasını da gerektiriyor” ifadelerini kullandı.
Diyabet ve hipertansiyon, KBH’nin en sık nedenleri arasında yer alıyor. Türkiye’de de benzer bir tablo gözlemleniyor. Böbrek hastalıkları çoğu zaman belirti vermeden ilerlediği için erken tanı büyük önem taşıyor. Basit ve düşük maliyetli tarama testleri sayesinde hastalık erken dönemde tespit edilebiliyor ve ilerlemesi önlenebiliyor.
Dr. Erdem ayrıca, Bakanlık tarafından geliştirilen Hastalık Yönetimi Platformu (HYP) sayesinde aile hekimlerinin kronik hastalık risklerini belirleyip gerekli danışmanlık ve tedaviyi sağladığını; riskli bireyleri üst basamak sağlık hizmetlerine yönlendirdiğini aktardı.
Vatandaşlara önemli öneriler
Dünya Böbrek Günü kapsamında Dr. Erdem, vatandaşları şu konularda uyardı ve teşvik etti:
Böbrek sağlıklarını korumak,
Yaş ve risk durumuna uygun sağlık taramaları yaptırmak,
Sağlıklı ve dengeli beslenmek,
Yeterli ve güvenli su tüketmek,
Fiziksel olarak aktif bir yaşam sürmek,
Sigara ve alkol gibi zararlı alışkanlıklardan uzak durmak,
Çevreyi koruyan ve sürdürülebilir yaşam alışkanlıkları benimsemek.
Dr. Erdem, sözlerini “Sağlıklı böbrekler için sağlıklı bir çevre, sağlıklı bir çevre için bilinçli bireyler gereklidir” diyerek tamamladı.
