Bir zamanlar İstanbul’un Tuzla’sında üretilen, üzerinden yıllar geçse de üzerindeki marka izini koruyan bir tuğla, Bilecik’in demir yollarına uzanan geçmişinden sessiz bir hikâye anlatıyor.

702604 O Sedat Bayam 01 Page 0002

Bilecik Kent Belleği arşivinde yer alan kayıtlara göre, 19. yüzyılın sonlarında Tuzla’da üretilen “S&P TOUZLA” ibareli Pedotti markalı tuğlalar, Bilecik Yayla Tren İstasyonu’nun yapımında kullanıldı. Bugün geçmişin izlerini taşıyan bu küçük yapı malzemesi, dönemin üretim anlayışına, ticaret ağına ve demir yolu mimarisine dair önemli bir hatıra niteliği taşıyor.

Bir tuğlada saklı geçmiş

Her tuğla yalnızca bir yapının duvarını örmek için üretilmez. Bazıları yıllar sonra geçmişin izlerini taşıyan bir belgeye, sessiz bir tanığa dönüşür. Üzerine basılmış birkaç harf, bir marka adı ve üretildiği yer; onu sıradan bir yapı malzemesinden çıkarıp tarihin parçası hâline getirir.

Tuzla’da üretilen Pedotti markalı tuğlanın üzerindeki “S&P TOUZLA” ibaresi de geçmişten bugüne uzanan böyle bir izdir. 19. yüzyılın sonlarında üretilen bu tuğlanın Bilecik Yayla Tren İstasyonu’nda kullanılmış olması, dönemin yapı malzemelerinin farklı yerlerden temin edildiğini ve demir yolu yapılarının yalnızca bulundukları bölgenin değil, daha geniş bir üretim ve ticaret ağının izlerini taşıdığını düşündürüyor.

702604 O Sedat Bayam 01 Page 0001

Demir yollarının yükseldiği yıllardan bir hatıra

Demir yolları, Anadolu’nun şehirlerini birbirine bağlayan yalnızca ulaşım yolları değil, aynı zamanda yeni bir dönemin başlangıcını simgeleyen yapılardı. İstasyonlar; yolcuların kavuştuğu, ayrıldığı, beklediği, umutlarını bir vagona yükleyip uzaklara gittiği mekânlardı.

Bilecik’in demir yolu geçmişinde yer alan Yayla Tren İstasyonu da yılların içinden süzülüp gelen bu hikâyenin parçalarından biri oldu. İstasyonun duvarlarında kullanılan tuğlalar, belki de bir zamanlar Tuzla’da üretilirken hiç bilmedikleri bir coğrafyada, yıllar sonra tarihî bir hatıraya dönüşeceklerini hayal etmiyordu.

Duvarlardan kent hafızasına…

Bugün bir tuğlanın üzerinde yer alan marka yazısı, geçmişin üretim kültürüne açılan küçük bir pencere gibi. “S&P TOUZLA” ibaresi, yalnızca üreticisini ve üretim yerini değil, dönemin malzeme dünyasını, yapı teknolojisini ve geçmişteki emeği de hatırlatıyor.

Bilecik Kent Belleği arşivinde kayıt altına alınan bu tarihî iz, kentin geçmişinin bazen büyük anıtlarda değil, bir duvarın içindeki küçücük tuğlada saklı olduğunu gösteriyor. Yıllar geçiyor, istasyonlar değişiyor, trenler başka güzergâhlara ilerliyor, insanların hikâyeleri zamanın içinde kaybolup gidiyor… Ancak bir tuğlanın üzerindeki birkaç harf, bütün bu yaşanmışlıklara direnerek geçmişten bugüne seslenmeye devam ediyor.

Bazen koca bir tarihin anlatılması için tek bir tuğla yeter…

Muhabir: Harun Reşit Kaymaz